เรื่องของกากหนังสือ

หลายสิบปีก่อนคงมีพระ (หรือฆราวาส) รูปนึงจัดระบบคัมภีร์ของวัดนี้แล้วแยกใบลานชำรุด แตกผูกออกมา เขียนข้อความกำกับไว้ว่า “กากฺหฺนง่สือต่างฺ ๆ อฺย่าแก่” (กากหนังสือต่าง ๆ อย่าแก้) เพิ่งมาเห็นตอนแก้ของเขาเสียฉาดแล้ว ร่องรอยเล็ก ๆ ที่น่าสนใจนี้ชวนให้จินตนาการถึงระบบการจัดการคัมภีร์ของวัดในสมัยโบราณที่คงมีพระ (หรือฆราวาส) ที่มีความรู้เป็นธุระดูแลอยู่เสมอ ๆ

การเรียกเศษเอกสารชำรุดว่า กากหนังสือนี้ ยังชวนให้นึกถึงคำว่า กากพระตำรา ที่ปรากฏในเอกสารกัลปนาวัดพะโคะ ว่าพระจากพัทลุงได้ถือ กากพระตำราขึ้นไปขอกัลปนาใหม่ เนื่องจากพระตำราเดิมชำรุดเป็นกาก ที่กัลปนากับข้าพระก็กระจัดกระจายไปหมดแล้ว

คำว่ากาก ที่ใช้กับเอกสารในความหมายของการชำรุด กระจัดกระจายนี้ ยังใช้สืบเนื่องจากครั้งนั้นต่อมาในภาคใต้ยาวนานทีเดียว