งง ไม่รู้จะใช้อักษรแบบไหนดี

บุดพระอภิธรรมของประสกเรือง สีกาชุม สร้างในปี ๒๓๙๕ สะท้อนสภาวะน่าสนใจ คือการใช้ทั้งอักษรไทยย่อ ไทยบรรจงแบบนคร ปะปนกันแบบไม่เป็นระบบ

อักษรไทยย่อยังเขียนได้สวยมาก และใกล้เคียงกับลายมือไทยย่อในพระเนมิราชกลอนสวดของท่านสมภารจันทอง คัดในปี ๒๓๙๔ มาก จริง ๆ เหมือนกับจะเขียนโดยคนเดียวกันเลย แล้วจึงเขียนต่อด้วยอักษรไทยบรรจงเป็นพืดต่อกันไป ซึ่งอาจเป็นไปได้ว่าคงเขียนโดยผู้เขียนคนละคนกับลายมือไทยย่อตอนแรก

คุณลักษณะแบบนี้มาเจอมากในช่วงปลายพุทธศตวรรษ ๒๔

ขณะที่บุดในต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๔ เช่นพระนิพพานโสตร คัดในปี ๒๓๔๖ ยังแสดงความชำนาญและการจัดระดับความสำคัญของตัวอักษรอย่างเป็นระบบมาก คือใช้อักษรไทยย่อสำหรับคัดเนื้อหาของพระนิพพานโสตรทั้งหมด และใช้อักษรไทยบรรจงคัดคำอธิษฐาน และกลอนสวดลายลักษณ์พระบาทแนบท้าย

บุดพระอภิธรรมเล่มนี้อาจเป็นกรณีศึกษา ที่สะท้อนถึงสภาวะที่ความชำนาญการใช้อักษรไทยย่อในเมืองนครกำลังลดลงอย่างมาก