โปรแกรมจำลองภาพหน้าใบลาน

โปรแกรมนี้จัดขึ้นเพื่อเป็นเครื่องมือช่วยจำลองหน้าใบลานได้สะดวกขึ้น ไม่ต้องจัดหน้าเองด้วยโปรแกรมอื่น โดยมุ่งเน้นหน้าใบลานกลุ่มที่มีตัวเกษียน หรือตัวนิสยะ บนหรือล่างของข้อความภาษาบาลีหลัก


โปรแกรมนี้เป็นการพัฒนาต่อจากชุดสัญลักษณ์เพื่อการถ่ายถอดคัมภีร์ใบลานที่ทำไว้ใช้โดยส่วนตัวโดยปรับปรุงจากสองแหล่งคือ

ณัชพล ศิริสวัสติ์ – The Mahāprātihāryasūtra in the Gilgit manuscripts a critical edition, translation and textual analysis
ODEM Reference for Readers – Dhammachai Tipitaka Project (DTP)

หลักการคือการพยายามถ่ายถอดตัวคัมภีร์ใบลานจากอักษรขอมเป็นอักษรไทย โดยยังรักษาโครงสร้างการจารในหน้าลานเดิมไว้ให้ได้มากที่สุด ลานในกลุ่มที่ตั้งภาษาบาลีเป็นหลัก มีตัวเกษียนแปลแทรกอยู่มีความซับซ้อนในการจัดการความสัมพันธ์ของตำแหน่ง จึงได้ลองพัฒนาระบบสัญลักษณ์ ที่เป็นระบบพอที่สามารถเขียนโปรแกรมให้แสดงผลเป็นหน้าใบลานจำลองได้โดยไม่ต้องอาศัยการจัดหน้ากระดาษเอง ลดเวลาทำพรีเซนต์กรณีที่มีลานหลาย ๆ หน้าไปได้มาก

หลักการของระบบสัญลักษณ์ที่ใช้คือ

1.ข้อความหลัก พิมพ์ตามปกติ โดยตามหลังสัญลักษณ์ |1|,|2|, … ระบุเลขบรรทัดของข้อความในหน้าลาน

2.ตัวเกษียนอธิบายข้อความหลัก อยู่ในเครื่องหมายวงเล็บและลูกศรระบุทิศ <<++ ↑ ↓ ↖ ↗ ↘ ↙ xx>>

เช่นหากข้อความหลักบรรทัดที่ 1 คือ |1| ๚ เยธมฺมา’เหตุปภวา ข้อความขยายคือ รีธมฺมทฺงหฺัลาฺยหฺมูไดอฺันยุตฺติไนไตฺรภุม จารเอาไว้ข้างใต้ข้อความหลัก จะเขียนอยู่ในกรอบวงเล็บว่า

<<++↓รีธมฺมทฺงหฺัลาฺยหฺมูไดอฺันยุตฺติไนไตฺรภุม>>

และ ทฺยรเยาฺมเกฺิตแตเหตุ จารเอาไว้มุมบนขวาของข้อความหลัก

<<++↗ทฺยรเยาฺมเกฺิตแตเหตุ>>

โครงสร้างรวมทั้งหมดคือ

|1| ๚ เยธมฺมา’เหตุปภวา <<++↓รีธมฺมทฺงหฺัลาฺยหฺมูไดอฺันยุตฺติไนไตฺรภุม>> <<++↗ทฺยรเยาฺมเกฺิตแตเหตุ>>

โปรแกรมจะจำลองภาพข้อความขยายในตำแหน่งที่สัมพันธ์กับข้อความหลักตามทิศลูกศร สามารถส่งออกเป็นภาพได้

กรณีตัวอย่างคือการจำลองหน้าลานที่บันทึกคาถาเยธมฺมา ในที่นี้สนใจคัดลอกเฉพาะคาถาเยธมฺมาเท่านั้น

ถ่ายถอดร่วมกับสัญลักษณ์ได้ว่า

|1| ๚ เยธมฺมา’เหตุปภวา <<++↓รีธมฺมทฺงหฺัลาฺยหฺมูไดอฺันยุตฺติไนไตฺรภุม>> <<++↗ทฺยรเยาฺมเกฺิตแตเหตุ>> เตสํ <<++↑ธมฺมานํแหฺงธมฺมาทฺัง>> ◯ เหตุํ’ตถาคเตา <<++↑รีตถาคต>> <<++↗อาห กฺลาว>> <<++↗ตณฺหชฺิง>> เตสญฺจ’เยานิเราเธาติ <<++↙เตสํธมฺมานํแหฺงธรฺมฺมทฺงหฺลาฺยแหฺงตณฺหานฺัน>> <<++↓รีสภาวตฺัปแลปฺมีเกฺิตอนฺไต>> <<++↖เมาะนิเราธุปาเยาอฺันอุปายอฺันจเถฺิงนิเราธอนฺไต>> <<++↑ปฺมิไตเกฺิต>> ◯ เอวํวาที’มหาสมเณา <<++↓มีปฺรกติเทสฺนาพฺระจตุรารียสจฺจเตาฺยปฺรการตฺังกฺลาวนี>> <<++↘รีพฺระมหาสฺรมเจ้า>> ฯ๛

ผลลัพท์ที่โปรแกรมจำลองให้คือ